Türkiye’de Sinema Kültürünün Mekansal Gelişimi

Türkiye’de Sinema Kültürünün Mekansal Gelişimi

20. Yüzyılın sonlarında teknolojik gelişmelerle birlikte ortaya çıkan sinema, günümüze kadar gelen süreçte dijitalleşme ile gelişerek bir kültür haline dönüştü. Geçmişten günümüze sinema seyircisinin film izleme olanakları da değişti ve gelişti. Türkiye’de sinema izleyicileri üzerinde yapılan araştırmaların yaygın kabulüne göre sinema seyircisinin %87,4’ünü 18-35 yaş aralığındaki kişiler oluşturuyor.

2018 verilerine göre Türkiye’de 704 sinema bulunuyor. Son beş yılda Türkiye’deki sinema sayısı %8.4 , sinema salonu sayısı ise %34.70 oranında arttı. 2012 yılında 279 olan alışveriş merkezi sayısı ise 2017’de 437’ye çıkmıştır.

İstanbul, tüm Türkiye’deki sinemaların %37.5’ini bünyesinde barındırıyor. İstanbul’u sırasıyla Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli takip ediyor.

2007 yılından bu yana sinema salon sayısının en fazla artış gösterdiği iller ise Batman, Nevşehir, Yalova ve Şanlıurfa. Ardahan, Bayburt ve Şırnak illerinde sinema bulunmuyor. Sinop, Tunceli, Burdur, Hakkari, Balıkesir, Niğde, Edirne, Aksaray, Isparta illerinde ise sinema salonu sayısının 2007 yılından bu yana azaldığı görülüyor. Son beş yılda Bolu 14 yeni sinema salonu ile %200, Gaziantep 22 yeni sinema salonu ile %116, Antalya 55 yeni sinema salonu ile %92 büyüme gösterdi.

1000 kişiye düşen sinema koltuğu sayısına bakıldığında ise İstanbul’un 103 kişi ile zirvede olduğu görülüyor. İstanbul’u 92 kişi ile Ankara ve 75 kişiyle İzmir takip ediyor. 

Tüm iller incelendiğinde Diyarbakır, Aydın ve Konya illerinin 2007 yılından bu yana artan koltuk ve salon sayıları ile 1000 kişiye düşen koltuk sayısı değişimleri düşünüldüğünde sinema kültürünün yükselişe geliştiği iller oldukları söylenebilir. 

Maptriks sistemi ve verileri kullanılarak Türkiye’deki sinema izleyicisi potansiyelini iller bazında tespit etmek için bir model oluşturuldu. Oluşturulan modelde illerin nüfusları, 18-35 yaş aralığındaki nüfuslar, ortalama aylık hane geliri, aylık kültür ve eğlence harcaması miktarı ve illerin gelişmişlik endeksleri parametre olarak kullanıldı. Modelin sonuçlarına göre sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli, Adana ve Antalya Türkiye’de sinemaya gitme talebinin en yüksek olduğu iller olarak değerlendirildi. Model sonuçlarına göre sinemaya gitme talebi bağlamında taşıdığı potansiyele rağmen sinema salonu arzının talebi karşılamadığı illerin Eskişehir, Adana, Mersin ve Manisa olduğu görüldü. 

Maptriks Expansion Manager ile sinemalardaki salon sayıları dikkate alınarak üretilen ısı haritasına göre İstanbul Avrupa yakasında Beşiktaş-Levent aksı, Bakırköy ve Beyoğlu ilçeleri sinema salon sayılarının fazlalığıyla ön plana çıkmıştır. Anadolu yakasında ise Kartal ve Pendik ilçelerinde sinema salon sayılarının fazlalığı dikkat çekiyor.